Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là văn bản bằng bản giấy hoặc bản điện tử ghi lại những thông tin về đăng ký doanh nghiệp mà cơ quan đăng ký kinh doanh cấp cho các doanh nghiệp. Thông qua giấy phép kinh doanh, Nhà nước công nhận sự tồn tại của doanh nghiệp, công ty. Giấy phép kinh doanh không có thời hạn nhưng có thể bị thu hồi nếu thuộc các trường hợp theo quy định. Theo đó, việc thu hồi giấy phép kinh doanh thể hiện việc nhà nước không công nhận sự tồn tại tư cách pháp nhân của doanh nghiệp hay doanh nghiệp không còn có tư cách pháp nhân nữa.
1. Trường hợp thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
Điều 212 Luật doanh nghiệp 2020 quy định, doanh nghiệp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong trường hợp sau đây:
1. Nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo;
2. Doanh nghiệp do những người bị cấm thành lập doanh nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều 17 của Luật này thành lập;
3. Doanh nghiệp ngừng hoạt động kinh doanh 01 năm mà không thông báo với Cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế;
4. Doanh nghiệp không gửi báo cáo theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 216 của Luật này đến Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày hết hạn gửi báo cáo hoặc có yêu cầu bằng văn bản;
5. Trường hợp khác theo quyết định của Tòa án, đề nghị của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của luật.
2. Trình tự, hồ sơ thu hồi giấy phép kinh doanh
* Trường hợp nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký kinh doanh là giả mạo
Một số doanh nghiệp kinh doanh vì mục đích vụ lợi, đã giả mạo một số thông tin trên tờ khai đăng ký kinh doanh. Đối với những trường hợp này, Cơ quan có thẩm quyền đầu tiên sẽ cần xác minh hành vi giả mạo hồ sơ đăng ký để làm cơ sở thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Phòng đăng ký kinh doanh sẽ gửi văn bản đề nghị cơ quan công an xác định hành vi giả mạo giấy tờ. Theo đó, Cơ quan công an cũng có trách nhiệm trả lời bằng văn bản về kết quả xác minh theo đề nghị của phòng đăng ký kinh doanh. Thời hạn trả lời văn bản là 30 ngày tính từ thời điểm nhận được văn bản đề nghị.
Sau khi đã có những kết luận từ Cơ quan công an, Phòng đăng ký kinh doanh tiến hành thu hồi Giấy phép kinh doanh theo các thủ tục sau:
– Nếu hồ sơ đăng ký thành lập mới doanh nghiệp là giả mạo, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo về hành vi vi phạm của doanh nghiệp, đồng thời ra quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp.
– Nếu hồ sơ đăng ký về việc thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp là giả mạo, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo về hành vi vi phạm của doanh nghiệp, đồng thời hủy bỏ tất cả quyết định về việc thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp giả mạo. Bên cạnh đó, cơ quan cũng sẽ khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với hồ sơ hợp lệ gần nhất, gửi thông báo đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định của pháp luật.
* Trường hợp cá nhân, tổ chức thuộc đối tượng bị cấm thành lập doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH một thành viên, phòng đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo về hành vi vi phạm của doanh nghiệp, đồng thời ra quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Đối với các loại hình doanh nghiệp còn lại, bao gồm cả công ty TNHH một thành viên nhưng do tổ chức là chủ sở hữu, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo bằng văn bản yêu cầu doanh nghiệp thay đổi thành viên/cổ đông thuộc đối tượng cấm thành lập doanh nghiệp. Thời hạn thay đổi thành viên là 30 ngày, quá thời hạn mà doanh nghiệp vẫn chưa thay đổi thành viên/cổ đông thì Phòng đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo về hành vi vi phạm, kèm theo đó là quyết định thu hồi Giấy phép kinh doanh của doanh nghiệp.
* Trường hợp doanh nghiệp đã ngừng hoạt động kinh doanh trong 01 năm mà không thông báo với Cơ quan đăng ký kinh doanh và Cơ quan thuế.
Đối với trường hợp không thực hiện thông báo ngừng kinh doanh, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo bằng văn bản về việc vi phạm và yêu cầu người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đến trụ sở để giải trình. Nếu sau 10 ngày làm việc, tính từ ngày nhận được thông báo mà người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp không đến, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ thực hiện việc ra quyết định thu hồi Giấy phép kinh doanh của doanh nghiệp.
* Trường hợp doanh nghiệp không gửi báo cáo theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 216 Luật doanh nghiệp 2020
Trong thời hạn 10 ngày làm việc, tính từ thời điểm kết thúc thời hạn báo cáo, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ gửi thông báo bằng văn bản về hành vi vi phạm của doanh nghiệp, đồng thời yêu cầu người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đến trụ sở để giải trình. Nếu sau 10 ngày không có sự có mặt của người đại diện theo pháp luật như đã yêu cầu, Phòng đăng ký kinh doanh sẽ trực tiếp ra quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
3. Khôi phục tình trạng pháp lý của doanh nghiệp sau khi bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Theo khoản 1 Điều 76 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể được khôi phục tình trạng pháp lý sau khi bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong các trường hợp sau đây:
– Phòng Đăng ký kinh doanh xác định doanh nghiệp không thuộc trường hợp phải thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp;
– Phòng Đăng ký kinh doanh nhận được văn bản của Cơ quan quản lý thuế đề nghị khôi phục tình trạng pháp lý của doanh nghiệp sau khi bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp do cưỡng chế nợ thuế trong trường hợp doanh nghiệp chưa chuyển sang tình trạng pháp lý đã giải thể trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
– Đối với hộ kinh doanh, trường hợp có văn bản của Cơ quan quản lý thuế đề nghị hủy bỏ quyết định thu hồi do cưỡng chế nợ thuế thì hộ kinh doanh được khôi phục lại Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
– Đối với các trường hợp khác bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, để được kinh doanh trở lại, hộ kinh doanh phải tiến hành thủ tục đăng ký lại theo thủ tục đăng ký thành lập mới.
